Skip to content

Bốn nguyên tắc giúp trẻ nghe lời hơn

Thông thường, các bậc phụ huynh hay người lớn cho rằng trẻ em không nghe lời là trẻ em “hư”. Đây là một cách nghĩ thật sự chưa đúng lắm. Nó chưa đúng về mặt logic lẫn khía cạnh tâm lý. Xét về mặt logic thì trẻ “hư” thường là trẻ không nghe lời chứ không phải ngược lại như cách nghĩ trên. Còn xét về mặt tâm lý thì trẻ không nghe lời người lớn là do “niềm tin sai lầm” của trẻ về một vấn đề nào đó hoặc do trẻ cảm thấy không được thoải mái khi mình bị ép buộc vào một yêu cầu nào đó của người lớn (dù yêu cầu của người lớn rất chính đáng hay không chính đáng). Như vậy, người lớn cần phải biết các nguyên tắc để có thể làm cho trẻ nghe lời mình mà vẫn cảm thấy vinh dự làm việc đó mà hoàn toàn không miễn cưỡng. Sau đây là 4 nguyên tắc cơ bản để giúp trẻ nghe lời hơn:

1. Tôn trọng “nhân cách” của trẻ:

Theo các nhà tâm lý học thì có rất nhiều góc nhìn về nhân cách. Tuy nhiên, các góc nhìn về nhân cách đó thừa nhận “nhân cách”  là một hệ thống các thuộc tính tâm sinh lý của một cá nhân được thể hiện qua hành vi khi giao tiếp với người khác và xã hội. Ờ đây, chúng ta có thể thấy khi mới sinh ra trẻ chưa có thể nhận thức được nhân cách của mình ngay mà phải thông qua việc giao tiếp với người khác. Vì vậy, việc tôn trọng “nhân cách” trẻ cần phải được người lớn để ý.

Tôn trọng con trẻ là điều cần thiết - Ảnh: Internet

Nhân cách thì có thể xuất hiện sớm thông qua việc giáo dục trẻ từ khi trẻ mới sinh ra, thậm chí giáo dục trẻ ngay trong thời kì mẹ mang thai - “thai giáo”. Tuy nhiên, trẻ nhận thức được mình có nhân cách khi bộ não phát triển đến một giai đoạn nhất định (thường thì khoảng 3 - 6 tuổi là giai đoạn não trẻ đi đến sự hoàn thiện). Khi chúng ta tôn trọng nhân cách trẻ thì trẻ sẽ nhận thức được điều đó và có dễ dàng làm theo điều chúng ta muốn hơn. Vì vậy, hãy cẩn thận hơn khi dùng những câu, từ tiêu cực kèm theo thái độ giận dữ làm cho trẻ cảm thấy mình bị xúc phạm “Đồ phá hoại! Mày có thôi ngay đi không!”, “Chắc tao cho mày ăn đập bây giờ”. Thay vào đó bạn có thể nói một cách tôn trọng trẻ như sau: “Thật sự, con làm mẹ/bố cảm thấy không hài lòng khi con…(phạm một lỗi gì đó)”.

2. Lắng nghe trẻ trình bày và phản hồi đúng lúc:

Chúng ta thường không cho trẻ có ý kiến phản hồi về điều trẻ đang làm. Trẻ làm lỗi là do cách hiểu của trẻ về sự việc đó chưa đúng, chưa phù hợp với hoàn cảnh hiện tại. Chúng ta hãy cho trẻ một cơ hội được trình bày suy nghĩ của mình và hãy thật sự lắng nghe trẻ nói. Đừng vội vàng ngắt lời trẻ để chỉ cho trẻ thấy lỗi sai của mình. Sau khi trẻ trình bày xong, chúng ta cần nói “Bây giờ, bố/mẹ đã hiểu vì sao con lại làm như vậy? Nhưng bố/mẹ nghĩ còn có nhiều cách khác để con có thể làm tốt hơn”. Sau đó, hãy trao đổi những giải pháp cùng trẻ.

Cho trẻ một cơ hội được trình bày - Ảnh: Internet

3. Gợi ý, hướng dẫn thay vì ra lệnh:

Người lớn với kinh nghiệm của mình thường áp đặt những điều đó lên trẻ. Đi kèm với sự áp đặt là những câu ra lệnh kinh điển kiểu như “Hồi xưa, bé bằng mày, bố/mẹ có bao giờ dám cãi lời ông/bà đâu. Nên mày phải nghe lời bố/mẹ dạy. Mày phải…..”. Chúng ta nghĩ sao về điều này? Con cái thì phải nghe lời cha mẹ, điều này hoàn toàn chính xác. Tuy nhiên, việc ra lệnh chỉ làm cho trẻ thực hiện theo như lời người lớn như một cỗ máy. Vậy sao chúng ta không đặt vấn đề, gợi ý cho trẻ tự giải quyết để làm cho trẻ thấy có trách nhiệm hơn trong hành động và lựa chọn của mình. “Trong tình huống đó, con nghĩ mình nên làm gì để có thể bảo vệ bản thân nhưng cũng không làm tổn thương người khác?” – Điều này buộc trẻ phải suy nghĩ và đưa ra một sự lựa chọn thích hợp. Hãy cùng trẻ phân tích và tìm ra giải pháp thích hợp nhất.

Hướng dẫn tốt hơn là áp đặt - Ảnh: Internet

4. Khen thưởng khi trẻ tuân giữ đúng điều mình đã đề ra:

Đối với trẻ em, để duy trì một hành vi nào của trẻ ta nên khích lệ các em bằng việc khen thưởng hợp lý. Khi trẻ vâng lời chúng ta cũng như vậy. Nếu muốn trẻ vâng lời thì chúng ta hãy giữ lời. Giá trị của việc khen thưởng không nằm trong giá trị vật chất của phần thưởng hay lời khen mà là sự công nhận hành vi đúng đắn của chúng ta đối với trẻ. Ví dụ: Sau khi trẻ đã vâng lời mẹ đánh răng trước khi đi ngủ, hãy thưởng cho con bằng 1 nụ hôn và nói “Bây giờ thì răng con đã sạch hơn và con sẽ nhận được 1 cái bàn chải dễ thương mà con thích hơn vào ngày mai”.

Khen thưởng là một cách công nhận thành tích của trẻ - Ảnh: Internet

Hy vọng khi nắm vững và áp dụng những nguyên tắc trên, người lớn sẽ giúp trẻ nghe lời hơn. Vì “Không có đứa trẻ hư, chỉ có đứa trẻ chưa được giáo dục đúng cách”.

     Thầy Giáo Lắm Chiêu

Xem thêm